Surinaams Javaans

63

Basis van het Surinaams Javaans

STATUS

Klaar voor gebruik

MENU

Onderaan op elke pagina

 

 

 

Spreekstijlen
Surinaams Javaans

n
b
bn

ngoko informeel, gewoon
basa formeel, beleefd
basa napis zeer formeel, zeer beleefd

 

 
Wij moeten niet vergeten dat het Surinaams Javaans is ontstaan uit het Javaans van Java dat onze voorouders hebben meegenomen naar Suriname. Je kan het Javaans van Java daarom ook gewoon in Suriname gebruiken.
Andersom kan het wat praktische ongemak en hilariteit teweegbrengen. Lees de achtergrond-informatie van het Javaans van Suriname: pagina 61 tot en met 70.
Voor het Surinaams Javaans maken wij zeer dankbaar gebruik van de volgende boeken:
1. Surinaams Javaans - Nederlands woordenboek, Hein Vruggink
2. Paribasan, Suinaams Javaanse spreekwoorden en gezegdes, Johan Sarmo, Hein Vruggink en Etna Henzen-Atmoredjo
3. Het Surinaams Javaans,
Bartje Setrowidjojo en Ruben Setrowidjojo

 

Zinsconstructie

 

Een zin begint met een woord of woordgroep waar men het accent op wil leggen 

wingi aku tuku buku
aku tuku buku wingi
 
gisteren heb ik een boek gekocht
 

 

Lidwoord

 

Er zijn geen lidwoorden 

pitik
kip, een kip

montor Yana
de auto van Yana

 

Zelfstandig naamwoord

 

Er staat geen lidwoord voor een zelfstandig naamwoord. Er is geen geslacht. De meervoudsvorm bestaat uit een verdubbeling van het woord.
omah
een huis

pitik
de kip

montor-montor
auto's, de auto's

 

Bijvoeglijk naamwoord

 

Het bijvoeglijk naamwoord staat achter het zelfstandig naamwoord.
omah anyar
een nieuw huis

pitik lemu
de dikke (vette) kip

pitik lemu-lemu
de kippen zijn dik en vet

montor-montor abang
rode
auto's, de rode auto's

 

Bijwoord

 

Bijwoord zegt iets over het bijvoeglijk en zelfstandig naamwoord
lakun wong wdok iku tyepet banget
die vrouw loopt wel erg snel

 

Voorzetsel

 

Enkele voorbeelden
marang n dhumateng b
aan (bestemd voor)

layang iku marang Soeminie n
die brief is
aan (bestemd voor) Soeminie

ngisor n ngandhap b
onder

ngisor mja n
onder de tafel

nduwur n nginggil b
boven

nduwur mja n
boven de tafel

ing mja ana buku n
op de tafel is er een boek

njero n lebet b
binnen

ing njero omah ana mja lan kursi papat n
in het huis is er een tafel en vier stoelen

njaba n njabi b
buiten

kancan padha lungguh ing njaba ing ngisor wit pelem n
de vrienden zitten buiten onder een mango boom

 

 

Persoonlijk voornaamwoord
eerste persoon enkelvoud aku n
tweede persoon enkelvoud kow n
derde persoon enkelvoud dhwk n
eerste persoon meervoud awak dhw n
tweede persoon meervoud kow padha n
derde persoon meervoud dhwk padha n

aku tuku buku n
ik koop een boek

kow mlayu banter n
jij loopt hard

dhwk ora duw dhuwit n
hij/zij heeft geen geld

awak dhw wis mangan n
wij hebben al gegeten

kow padha turu n
jullie slapen

dhwk padha kerja nng kebon n
zij werken op het kostgrondje

 

Bezittelijk voornaamwoord
montorku
mijn auto

montormu
jouw auto

montor dhwk
zijn, haar
auto

montor awak dhw
onze auto

iki omahku
dit is mijn huis

apa dhwk adhikmu?
is hij jouw broertje? is zij jouw zusje?

 

Betrekkelijk voornaamwoord
wong lanang sing mlaku ka pamanku
de man die daar loopt is mijn oom

 

Aanwijzend voornaamwoord

iki, iku, ika (ke) n dit, dat, dat daar

iki omah gedh n
dit is een groot huis
iku omah gedh
n
dat is een groot huis
ika (ka) omah gedh
n
dat daar (iets verder weg) is een groot huis

omah gedh iki n
dit grote huis
omah gedh iku
n
dat grote huis
omah gedh ika (ka)
n
dat grote huis daar (iets verder weg)

 

Vragend voornaamwoord
sapa
wie

apa?
wat?

ngendi?
waar
?

nng ngendi?
waarheen
?

sapa?
wie?

kepriy?
hoe?

pira?
hoeveel
?

sing endi?
welke
?

kapan?
wanneer
?

gnya?
waarom?

 

Hoofdtelwoord
siji n, satunggal b 1
loro n, kalih b 2
telu n, tiga b 3
papat n, sekawan b 4
lima n, gangsal b 5
nem 6
pitu 7
wolu 8
sanga 9
sepuluh n, sadasa b 10
sewelas 11
rolas n, kalih welas b 12
telulas n, tiga welas b 13
patbelas n, kawan welas b 14
lima las n, gangsal welas b 15
nembelas 16
pitu las 17
wolu las 18
sanga las 19
rong puluh n, kalih dasa b 20
salikur 21
rolikur n, kalih likur b 22
telu likur n, tiga likur b 23
patlikur n, kawan likur b 24
selaw n, selangkung b 25
nem likur 26
pitu likur 27
wolu likur 28
sanga likur 29
telung puluh n, tigang dasa b 30
telung puluh siji n, tigang dasa satunggal b 31
telung puluh sanga n, tigang dasa sanga b 39
patang puluh n, kawan dasa b 40
sket 50
sawidak 60
pitung puluh n, pitung dasa b 70
wolung puluh n, wolung dasa b 80
sangang puluh n, sangang dasa b 90
satus 100
swu 1.000
saleksa 10.000
sakethi 100.000
sayuta 1.000.000
swu yuta 1.000.000.000

 

 

selosin n
n dozijn

telung liter n
drie liter

limang dina n
vijf dagen

piring siji n
n bord

sega sapiring n
n bord rijst

regan limang srd n
de prijs bedraagt vijf srd

suwn rong dina n
het duurt twee dagen

salah sijining anak n
n van zijn kinderen

ing sawijining dina n
op een zekere dag

tekan siji-siji n
zij kwamen n voor n

umur sketan n
hij is een jaar of vijftig oud

siji ping loro ana loro n
n keer twee is twee

telu ping loro ana nem n
drie keer twee is zes

wis ping pira aku mrn n
hoeveel keer ben ik al hierheen gekomen

dhwk menyang pasar ping pindho n
hij is al tweemaal naar de markt geweest

setaun (ka)ping (pa)pat n
viermaal per jaar

 

Rangtelwoord

tyap-tyapan kapisan n
de eerste druk

tyap-tyapan kapindho n
de tweede druk

tyap-tyapan kaping telu n
de derde druk

aku sing dhisik dhw n
ik ben het eerst

dhwk sing nomer telu n
hij is de derde (nummer drie)

setengah mter n
een halve meter

setengah dina n
een halve dag

sa-para-telon n
n derde deel

rong para-telon n
twee derde deel

telu dipara pitu ana telung parapiton n
drie gedeeld zeven is drie zevenden

omah luwih gedh n
zijn huis is groter

dhuwitku luwih saka dhuwitmu n
ik heb meer geld dan jij

omah kurang gedh n
zijn huis is niet groot genoeg

dhuwit ora kurang n
het geld is niet onvoldoende

 

Werkwoord

Tuti mulih saka sekolah n
Tuti komt thuis uit school

Tuti mlayu wa n
Tuti rent maar

Tuti teka ing omah n
Tuti komt aan bij het huis

 

 

Susi wis mulih saka sekolah n
Susi komt al thuis uit school

Nanet ora mlayu n
Nanet rent niet

Lisbet durung teka ing omah n
Lisbet komt nog niet aan bij het huis

Olh nggorng durung rampung n
Zij is nog niet klaar met braden

 

 

aku arep lungguh n
ik wil zitten

kakangku kudu sinau n
mijn broer moet studeren

apa kow gelem bali? n
ben je bereid terug te keren?

bapak ora bisa turu n
vader kan niet slapen

dhwk ora kena lunga n
hij mag niet uitgaan

adhikku wis olh tangi n
mijn zusje kan (mag) al opstaan

 

 

 

 

 

Bebuka... Inleiding

 

Pagina's Bebuka
met inleidende informatie

30

Samen verhalen lezen

 

Javaans van Java

 

Pagina's grammatica
voor dagelijks gebruik

49

Woordenlijst Javaans-Nederlands

50

Woordenlijst Nederlands Javaans

 

Surinaams Javaans

 

Pagina's info
met achtergrondinformatie

60

Smartphone website

 

Surinaams Javaans

 

Pagina's basis
zinnen voor dagelijks gebruik

70

Het leven in een dorp

 

Surinaams Javaans

 

Pagina's gezin
zinnen voor dagelijks gebruik

 

Cultuur en geschiedenis

 

Pagina's cultuur
adat en theater

91

Adat... feest en slametan

92

Muziek... gamelan

93

Theater... dans

94

Theater... ludrug

95

Theater... wayang
 

 

Cultuur en geschiedenis

 

Pagina's geschiedenis
slavernij en arbeid op contract

96

Slavernij en plantages

97

Komst van de Javanen

98

Javanen komen uit Midden-Java

99

Arbeid op contract en daarna

100

De blijvers verbouwden rijst