Surinaams Javaans

62

Schrijfwijze Surinaams Javaans

STATUS

Klaar voor gebruik

MENU

Onderaan op elke pagina

 

 

 

Spreekstijlen
Surinaams Javaans

n
b
bn

ngoko informeel, gewoon
basa formeel, beleefd
basa napis zeer formeel, zeer beleefd

 

 

 

Letterlijk overgenomen uit de brochure Tulisané Jawa Suriname
Een uitgave van het Ministerie van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur Uitgave 1986

Dit is de officiële spelling van het Surinaams Javaans

Als gevolg van de heterogene samenstelling van de bevolking worden naast de officiële taal, verschillende moedertalen in Suriname gesproken. Ter bevordering van een éénduidige schrijfwijze van deze verschillende moedertalen, is het wenselijk officiële spellingen in te voeren. Inmiddels zijn voor het Sranan en het Sarnami Hindustani reeds officiële schrijfwijzen vastgesteld. Naar aanleiding van het spellingsvoorstel gedaan door Commissie Surinaams Javaans is thans ook voor deze moedertaal de officiële schrijfwijze formeel vastgesteld. Teneinde een ieder behulpzaam te zijn om deze moedertaal voortaan op de juiste wijze te schrijven, ligt daarom voor u deze belangrijke brochure. Mogen wij de hoop uitspreken dat hierdoor een éénduidige schrijfwijze van het Surinaams Javaans een feit zal zijn. Aan de Commissie Surinaams Javaans brengen wij tenslotte onze bijzondere dank uit voor hun waardevolle bijdrage waardoor ook deze wens van een grote groep Surinamers in vervulling is gegaan.

De Minister van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur
Drs. As Li Fo Sjoe
 

 

 

 

 

Hoofdregel

 

In het Surinaams Javaans worden de woorden geschreven zoals zij in hun volle vorm worden uitgesproken.
Voorbeeld:

Aku seneng dolan n
Ik wandel graag
Jaran képang n
Volksdans

 

Gebruikte tekens

 

Klinkers

 

a, e, è, é, i, o, u

a

als in arit n sikkel

e

als in endok n ei

è

als in èntong n pollepel

OPMERKING

è met leesteken is verplicht

é

als in kéwan n dier

OPMERKING

é met leesteken is verplicht

i

als in irung n neus

o

als in montor n auto

u

als in untu n tand

 

Toelichting

De letter e wordt gebruikt voor het weergeven van de zogenaamde stomme e, zoals in het woord seneng n. Dezelfde letter wordt ook gebruikt in woorden als in kowé n en ènèng n. Hierbij wordt gebruikt gemaakt van een accent aigu en accent grave. Zonder deze diacritische tekens zou de leesbaarheid in gevaar komen.

Het teken u wordt gebruikt in woorden als udan n en wordt als de oe in het Nederlands gelezen. Internationaal wordt het u-teken voor deze klank veel gebruikt.

Ten aanzien van het teken a wordt het volgende opgemerkt. Bij de a op het einde van een lettergreep wordt deze letter gelezen als o (pot), maar ter wille van het behouden van het woordbeeld wordt in dergelijke woorden de a gehandhaafd. Voorbeeld: lara n(ziek)

 

 

 

Medeklinkers

 

b, d, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, w, y

 

Overige lettertekens

 

c, f, q, v, x, z worden niet gebruikt, behalve in leenwoorden

b

als in bapak n vader

d

als in duwit n geld

g

als in gamelan n muziekinstrument

h

als in wowohan n vruchten

j

als in jamur n paddestoel

k

als in kupu n vlinder

l

als in laler n vlieg

m

als in mriyem n kanon

n

als in nangis n huilen

p

als in prapatan n wegkruising

r

als in ratu n koning

s

als in siji n één

t

als in timun n komkommer

w

als in wajan n bakpan

y

als in wayang n wayangpop

 

Toelichting

De j wordt gebruikt in woorden als Jawa en wordt gelezen als de Engelse j van John.

De ty en ny worden gebruikt in woorden als tyorong n en nyolong n en worden gelezen als de Nederlandse tj en nj.

Het k-teken staat in feite voor twee aparte klanken en wordt gebruikt in woorden als kawin n en de glottisslag in woorden
als anak
n, bapak n.

 

Tweeklanken

 

De volgende tweeklanken komen voor in het Surinaams Javaans

 

ai, au, ei

ai

als in maido n (verwijten)

au

als in prau n (korjaal)

ei

als in strei boto lw (bootrace)

 

Medeklinker combinaties

 

Er zijn ook klanken in het Surinaams Javaans die geschreven worden met een combinatie van medeklinkers

 

ng, ny, ty

ng

als in nangis n huilen

ny

als in nyambit n werpen

ty

als in tyagak n  steunpaal

 

 

Hoofdletters

 

Hoofdletters worden gebruikt:
a. om het begin van een zin aan te geven
b. aan het begin vaan eigennamen (persoonsnamen, geografische namen e.d.) en persoonstitels. Voorbeeld Bapak, Radèn, Suriname.
c. In hoofdwoorden van opschriften en titels. Voorbeeld: Panyebar Semangat

 

Het aaneenschrijven van woorden

 

1.Combinaties van verschillende woorden worden aaneengeschreven, wanneer de samenstellende delen binnen de combinaties een andere funktie of betekenis hebben dan daarbuiten. Voorbeeld: rinawengi n(dag en nacht), bolabali n (keer op keer)
2. Combinaties van woorden met voorafgaande of volgende elementen, die in het actuele taalkunde niet los voorkomen, worden aaneengeschreven.
Voorbeeld: de + dalan wordt dedalan (de wegen) en lara + wordt larané (ziekte)

 

Het gebruik van koppelteken

 

Het koppelteken wordt gebruikt bij reduplikaties en terwille van de leesbaarheid bij lange samenstellingen.
Voorbeeld: anak-anak
n (kinderen), utang-utang n (schulden). Wanneer een foutieve uitspraak mogelijk zou zijn, wordt het koppelteken gebruikt. Voorbeeld: mloya-mlayu n (rennen, huppelen) en mloka-mlaku n (lopen)

 

Leenwoorden

 

Leenwoorden, die nog als zodanig worden herkend, worden geschreven als in de taal, waaraan zij ontleend zijn.

 

 

Aanvullingen Reinier Kromopawiro
In Tulisané Jawa Suriname zijn er geen aanwijzingen voor de klanken dh en th en zijn in het Surinaams Javaans niet verplicht als zodanig geschreven te worden.

Deze klanken (en schrijfwijze) komen wel voor in het Surinaams Javaans - Nederlands woordenboek van Hein Vruggink en worden in de praktijk in Suriname ook uitgesproken.

dh

dh is een typische klank, voor het gemak noemen wij deze dh zware d

VOORBEELD

dhalang n

OPMERKING

Het wel of niet schrijven van d en dh is heel belangrijk. De volgende voorbeelden geven aan waarom.
Voorbeeld 1 mendem
n = dronken en mendhem n = begraven
Voorbeeld 2 wedi
n = bang en
wedhi
n  = zand

In het woordenboek van Hein Vruggink wordt de dh weergegeven met een d met een punt eronder

th

klinkt als th in Hindoestaans woord roti

VOORBEELD

thukul

In het woordenboek van Hein Vruggink wordt de th weergegeven met een t met een punt eronder

 

 
ZING MEE MET ANTOON SISAL

 

 

 

 

 

 

Bebuka... Inleiding

 

Pagina's Bebuka
met inleidende informatie

30

Samen verhalen lezen

 

Javaans van Java

 

Pagina's grammatica
voor dagelijks gebruik

49

Woordenlijst Javaans-Nederlands

50

Woordenlijst Nederlands Javaans

 

Surinaams Javaans

 

Pagina's info
met achtergrondinformatie

60

Smartphone website

 

Surinaams Javaans

 

Pagina's basis
zinnen voor dagelijks gebruik

70

Het leven in een dorp

 

Surinaams Javaans

 

Pagina's gezin
zinnen voor dagelijks gebruik

 

Cultuur en geschiedenis

 

Pagina's cultuur
adat en theater

91

Adat... feest en slametan

92

Muziek... gamelan

93

Theater... dans

94

Theater... ludrug

95

Theater... wayang
 

 

Cultuur en geschiedenis

 

Pagina's geschiedenis
slavernij en arbeid op contract

96

Slavernij en plantages

97

Komst van de Javanen

98

Javanen komen uit Midden-Java

99

Arbeid op contract en daarna

100

De blijvers verbouwden rijst