Bebuka... Inleiding

102

Sana Budaya 1990

STATUS

Klaar voor gebruik

MENU

Onderaan op elke pagina

 

 

 

100 Jaar Javaanse immigratie

 

 

BanyuMili heeft in 1990 een jaar lang alles van dichtbij meebeleefd, veel meegeholpen en veel opgetekend bij de Herdenking van 100 jaar Javaanse Immigratie in Suriname. BanyuMili spreekt een woord van dank uit aan de Indonesische Ambassade voor de economische en culturele bijdrage en in het bijzonder aan Bapak Duta Besar Soekadari Honggowongso alm. Sinds 1976 beginnende bij de Gevolmachtigd Minister van IndonesiŽ in Suriname Bapak R. Utoyo Sutoto tot heden waarbij de Indonesische Republiek vertegenwoordigd wordt door Ambassadeur Bapak Drs. Nur Syahrir Rahardjo wordt de Javaanse gemeenschap in Suriname economisch en cultureel bijgestaan door de Indonesische vertegenwoordiging in Suriname.

 

 

 

 

 

Lurah Sana Budaya

 

 

 

Ik was in 1990 een aantal maanden de lurah (dorpshoofd) van Sana Budaya. Thans een bedrijvig Javaans cultureel centrum in Paramaribo waar niet alleen de nazaten van de Javaanse contractarbeiders welkom zijn.

In dat jaar heb ik ook Tutty ontmoet. Bij de Indonesische Ambassade. Zij heeft de website BanyuMili bezocht en een bericht in het Gastenboek achtergelaten. Mijn belevenissen waren talrijk, hieronder een samenvatting.

 

 

 

 

 

Certificaat van Verdienste

 

 
Het daadwerkelijke begin was in 1990 bij 100 jaar Javaanse Immigratie en ik was erbij. De Verklaring van Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie (VHJI) luidt als volgt:
'De heer Reinier Kromopawiro heeft in de periode maart tot en met september 1990 grote bijdrage geleverd bij de voorbereiding en uitvoering van de culturele, recreatieve en culturele manifestaties, die gedurende 8 augustus tot en met 7 september werden georganiseerd in het kader van de herdenking van 100 jaar Javaanse Immigratie.'
[Was getekend Bob Saridin, voorzitter VHJI]


Daarnaast ontving ik een 'Certificaat van Verdienste' ondertekend door de voorzitter, secretaris en penningmeester van de Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie.

 

 

 

 

 

December 1989

 

 

Na lange tijd kwam ik weer op Zanderij aan. Na jaren hard gewerkt te hebben, besloot ik eens een poosje in Suriname te verblijven. Van de voorgenomen twee maanden werd het een vol jaar. Het gedenkwaardige jaar 1990 (110 jaar Javaanse Immigratie en de onthulling van het monument van de Javaanse contractarbeiders) werd mijn jaar in Sana Budaya. Het cultureel centrum (toen nog in wording) van de nazaten van de Javaanse contractarbeiders. Het was elke dag keihard werken en wel van maart tot en met september. Het was een mooi vakantiewerkjaar... om nooit te vergeten.

 

 

 

 

De dag na mijn aankomst 

 

 

Ik ging snel mijn vriend Soekie Irodikromo opzoeken. Die heb ik ook in geen jaren gezien en gesproken. Het was een leuk en emotioneel weerzien. Jaren hebben wij in Rotterdam samen lief en leed gedeeld. Hij vertelde mij over de activiteiten die op touw gezet zouden worden in verband met 100 jaar Javaanse Immigratie. Of ik daaraan mee wilde helpen. Voor dit soort zaken ben ik altijd stand-by. En mijn toezegging werd al gauw gewaardeerd.

 

 

 

 

 

Monument Javaanse Immigratie

 

 

Soekie nam mij meteen mee om een kijkje te nemen. Wat ik op Maretraite aantrof was een stuk drassig en modderig stuk land. Er stond ook nog iets in de steigers. Ik kon het niet thuisbrengen wat het precies was. Het was al donker en was er daar ook nog geen verlichting. Na uitleg van Soekie bleek het monument van de Javaanse Immigratie in aanbouw te zijn. Mijn hart klopte hevig!

 

 

 

 

 

Kennismaken met bestuur VHJI

 

 

Ik werd voorgesteld aan de bestuursleden van de Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie (VHJI), waar de heer Bob Saridin toen voorzitter van was. Ze waren bijzonder gecharmeerd van mijn bereidwilligheid bijdrage te leveren aan het realiseren van het complex en aan de voorbereiding en uitvoering van de festiviteiten.

 

 

 

 

 

Kennismaken met kunstenaars

 

 

Een belangrijk onderdeel van de festiviteiten was een grote expositie van Javaanse beeldende kunstenaars. Ook met hen heb ik uitvoerig kennisgemaakt en het plan bedacht voor de inrichting van de expositie. Het bloed kruipt waar het niet gaan kan... ik heb namelijk ook aan dezelfde Academie van Beeldende Kunsten te Rotterdam gezeten als de nu zeer bekende en gewaardeerde kunstenaar Soekie Irodikromo. Soekie heeft voor de opleiding Tekenen en Schilderen gekozen en ik voor Publiciteitsvormgeving. De afbeelding op de herdenkingstegel 100 jaar Javaanse Immigratie heb ik samen met Soekie ontworpen.

 

 

 

 

 

Voorbereidingswerkzaamheden

 

 

De voorbereidingswerkzaamheden waren niet mis. Van het met een kruiwagen sjouwen van zand om het drassige grond op te hogen en te egaliseren tot aan het metselen van het monument in de snikhete zon. In weer en wind en tot diep in de nacht werd er dagelijks gewerkt om het officiŽle monument klaar te krijgen. Een andere ploeg werkte ook constant aan het paviljoen waar de festiviteiten zouden plaatsvinden. Het is te omvangrijk om alles precies te specificeren. Maar wij waren in ieder geval dag en nacht bezig geweest. Soms sliepen wij bij het monument onder de blote hemel. Toen het gebouw waar de festiviteiten zouden plaatsvinden klaar was, werd dat ons dagelijkse onderkomen.

 

 

 

 

 

Een paar dagen in de rimboe

 

 

Als onderdeel van de werkzaamheden was het bezoek aan een Indianen dorp waar niet ver daarvandaan door de bewoners hout werd gekapt voor houtvoorziening (planken) van Sana Budaya. Nachten heb ik op een stuk plank - die net zo breed was als mijn eigen lichaam - in de openlucht geslapen. Ver weg van alle luxe en de gerieven van de natuur trotserend en waarderend. Indiaans brood heb ik daar leren bakken. Jonge Indiaanse dames leerden ons hoe te leven midden in de natuur en te leven van wat de natuur de mens voorschotelt. 's Avonds was er kampvuur en maakten de Indianen 'pepre patu' voor ons klaar. Soekie sliep wel in een tent, anderen in een hangmat gespannen tussen twee bomen. Baden deden wij in het stromende water - banyumili - van de kreek. En dezelfde kreek voorzag ons van voldoende vis. Wat een ervaring, wat een leven en wat een belevenis!

 

 

 

 

 

Onthulling monument

 

 

9 augustus 1990... De dag van de onthulling van het monument... Tot de laatste seconde toe stond ik bij het monument om wat kleine oneffenheden glad te strijken. De vlaggen wapperden mooi tegen de strakke blauwe lucht. Maar het doek dat er over het monument heen was gedrapeerd werd telkens door de uitbundige passaatwind uit zijn positie gehaald. De toenmalige president Shankar zou daardoor - als er niet steeds door mij werd ingegrepen - voor niets zijn gekomen en zou de wind het werk voor hem hebben gedaan. Na de onthulling vloog ik naar het paviljoen om daar de hoge gasten te ontvangen. De setting van de stoelen heb ik die ochtend nog zowat in mijn eentje in orde gemaakt.

 

 

 

 

 

De festiviteiten

 

 

Vier weken lang festiviteiten... Tijdens de festiviteiten was ik de lurah (dorpshoofd) en aanspreekpunt van de bezoekers. Mijn andere werkzaamheden variŽren van het gratis uitdelen van siroop aan kinderen tot aan het verkopen van bier, saoto of bami in de cateringtent. Nogmaals, mijn werkzaamheden waren zo divers en te omvangrijk om hier alles precies op te noemen.

Ik kan zeggen dat in 1990 bloed, zweet en tranen gevloeid hebben in Paramaribo. BanyuMili - in de vorm van mijn persoon - heeft de mouwen gestroopt en als rasechte Rotterdammer (of beter gezegd rasechte Javaan) mijn bijdrage geleverd. Niemand uit Nederland heeft zich in 1990 zo letterlijk in de modder geploeterd en als bezetene in de felle zon gewerkt als de webmaster, editor en eigenaar van deze website. Mijn lijfspreuk 'BanyuMili... de drager van mijn liefde voor de Javaanse taal en cultuur' is letterlijk ontsproten uit de grond van Sana Budaya in Paramaribo en die ik tot op de dag van vandaag blijf uitdragen en dat ik het zal blijven doen net zolang mijn capaciteiten mij daartoe in staat stellen.

 

 

 

 

 

Bebuka... Inleiding

 

Pagina's Bebuka
met inleidende informatie

HOME

Smartphone is de toekomst

 

Javaans van Java

 

Pagina's algemeen
met voorbeeldzinnen

1

De Javaanse taal

2

Javaanse klanken

3

Woorden en zinnen

4

Hoe maak ik zinnen

5

Gewone zinnen en beleefde zinnen

6

Supergaaf ik kan tellen

7

Hoe laat is het nu?

8

Dagen en maanden

9

Jouw huis en ik ben thuis

10

Wat jij eet en wat zij drinken

 

Javaans van Java

 

Pagina's jongeren
met voorbeeldzinnen

11

Gezondheid en fitness

13

Geld verdienen is leuk

14

Studeren voor later

15

Mijn eigen Javaanse taal

16

Rappen en pop Jawa

17

Een videoclip maken

18

Een smartphone gesprek

19

Facebook, Twitter en Whatsapp

20

Chatten, chillen en shoppen

 

Javaans van Java

 

Pagina's gezin
met voorbeeldzinnen

21

Wij leren samen Javaans

22

Ons huis en onze tuin

23

Mama kookt veel en lekker

24

Papa speelt gamelan

25

Mijn broertje heeft een tablet

26

Spelen met andere kinderen

27

Mijn buurmeisje is jarig

28

Een dagje uit met z'n allen

29

Naar school gaan is leuk

30

Samen verhalen lezen

 

Javaans van Java

 

Pagina's grammatica
voor dagelijks gebruik

31

Unggah-ungguh: basa en tatakrama

32

Spreekstijlen: ngoko, madya, krama

33

Voornaamwoorden

34

Telwoorden

35

Werkwoorden

36

Werkwoorden met di-, ka-, ke-

37

Werkwoorden met -i

38

Werkwoorden met -akť

39

Werkwoorden met -an

40

Woordverdubbelingen

41

Gebiedende wijs

42

Zelfstandig naamwoord

43

Bijvoeglijk naamwoord

44

Bijwoord

45

Voorzetsel

46

Voegwoord

47

Uitroepwoord

48

Teksten, gedichten, Javaans schrift

49

Woordenlijst Javaans-Nederlands

50

Woordenlijst Nederlands Javaans

 

Surinaams Javaans

 

Pagina's info
met achtergrondinformatie

51

Internationale Dag Moedertalen

52

Taaldiversiteit in Suriname

53

Taalwet en Taalraad Suriname

54

OfficiŽle talen in Suriname

55

Het Surinaams Javaans

56

Javaanse Surinamers in diaspora

57

Literatuur over Surinaams Javaans

58

Jatas Instituut Paramaribo

59

Surinaams Javaans woordenboek

60

Smartphone website

 

Surinaams Javaans

 

Pagina's basis
zinnen voor dagelijks gebruik

61

Schrijfwijze Moedertalen Suriname

62

Schrijfwijze Surinaams Javaans

63

Basis van het Surinaams Javaans

64

Elkaar begroeten

65

Eten en drinken

66

In de keuken

67

In en om het huis

68

Gebruiksvoorwerpen

69

Kleding en klederdracht

70

Het leven in een dorp

 

Surinaams Javaans

 

Pagina's gezin
zinnen voor dagelijks gebruik

71

Familie en gezin

72

Kinderen van de buren

73

Naar oma en opa

74

Boodschappen doen

75

Wij krijgen visite

 

Surinaams Javaans

 

Pagina's jongeren
zinnen voor dagelijks gebruik

76

Jongeren en leeftijd

77

School en universiteit

 

Cultuur en geschiedenis

 

Pagina's cultuur
adat en theater

91

Adat... feest en slametan

92

Muziek... gamelan

93

Theater... dans

94

Theater... ludrug

95

Theater... wayang
 

 

Cultuur en geschiedenis

 

Pagina's geschiedenis
slavernij en arbeid op contract

96

Slavernij en plantages

97

Komst van de Javanen

98

Javanen komen uit Midden-Java

99

Arbeid op contract en daarna

100

De blijvers verbouwden rijst